Yağ Kasa Dönüşür mü? Kilo Verirken Yağa ve Kasa Ne Olur?

Spor salonlarında sık duyulan bir cümle var: “Antrenman yapmaya devam edersen o yağlar kasa döner.” Tersi de söylenir: “Antrenmanı bırakırsan kasların yağa döner.” İki cümle de aynı fikre dayanıyor: Yağ ile kas, birbirine dönüşebilen tek bir doku gibi düşünülüyor.

Bu fikir yalnızca sporcular arasında yaygın değil. Kilo vermenin nasıl gerçekleştiğini hekimlere, diyetisyenlere ve kişisel antrenörlere soran araştırmacılar, karşılaştıkları yanlışlardan birinin yağın kasa dönüştüğü düşüncesi olduğunu belirtiyor [1].

Kısa cevap: hayır. Yağ ile kas farklı hücrelerden oluşur ve biri diğerine dönüşmez. Yine de iki değişim aynı anda olabildiği için, dışarıdan bakınca yağ kasa dönüşmüş gibi görünebilir.

Bu yazı önce iki dokunun neden birbirine dönüşmediğini ve kilo verirken vücutta depolanan yağa ne olduğunu anlatacak. Ardından asıl pratik soruya geçecek: Kilo verirken ne kadar kas kaybedilir ve bu kayıp nasıl azaltılır? İddiaların yanındaki numaralar, yazının sonundaki kaynakçaya karşılık geliyor.

Yağ ve kas neden birbirine dönüşmez?

İskelet kası, kas lifi denen uzun hücrelerden oluşur. Bir kas lifinin içinin büyük kısmını, kasılmayı sağlayan miyofibril adlı ince yapılar doldurur. Miyofibriller de aktin ve miyozin gibi proteinlerden oluşur [2].

Yağ dokusu ise yağ hücrelerinden oluşur. Bu hücreler enerjiyi, trigliserit adı verilen yağ molekülleri olarak depolar. Bir trigliserit molekülü yalnızca karbon, hidrojen ve oksijen atomlarından oluşur [1]. Kas proteinlerinin yapı taşı olan amino asitler ise bunlara ek olarak azot içerir. Yani yağ hücresindeki yağ, kas proteini yapmak için gereken hammaddenin tamamını taşımaz.

Kas büyümesinin bilinen ana yolu, var olan kas liflerinin kalınlaşması. Buna hipertrofi denir. Direnç antrenmanı 8 ila 16 haftada kasın hacmini genellikle %5 ila %20 artırır. Yetişkinlerde antrenmanla yeni kas lifi oluşup oluşmadığı ve oluşuyorsa ne kadar katkı sağladığı ise bilinmiyor; bu konudaki kanıt az ve tartışmalı [2].

Yağ hücreleri de kilo verince yok olmaz, küçülür. Yağ hücrelerinin yaşını karbon tarihlemesiyle ölçen bir çalışmada, yetişkinlerde yağ hücresi sayısının belirgin kilo kaybından sonra bile değişmediği görüldü. Her yıl hücrelerin yaklaşık %10’u yenileniyor, ölen hücrelerin yerini yenileri alıyordu [3].

Yağın kasa dönüşmüş gibi görünmesinin sebebi, iki değişimin aynı anda olabilmesi: Yağ hücreleri küçülürken kas lifleri kalınlaşabilir. Aynı kişi bir süre sonra daha ince ve daha kaslı görünebilir, ancak bu, yağ hücrelerinin kas liflerine dönüştüğü anlamına gelmez: İki ayrı değişim aynı anda yaşanır.

Kilo verirken yağa ne olur?

Kilo verirken vücut, yağ hücrelerinde depolanan trigliseritleri enerji için kullanır. Trigliseritler parçalanırken enerji açığa çıkar, ancak yağ yok olmaz. Yağı oluşturan karbon, hidrojen ve oksijen atomları karbondioksit ve suya katılır [1].

Karbondioksit ve suyun vücuttan nasıl çıktığını hesaplayan araştırmacılara göre, kaybedilen yağın yaklaşık %84’ü karbondioksit olarak nefesle atılır. Kalan %16 su olur ve idrar, ter, nefes gibi yollarla vücuttan çıkar [1]. Buna göre 10 kilogram yağ kaybeden birinde, bu yağın yaklaşık 8,4 kilogramı nefesle vücuttan çıkar.

Bu sayılar bir ölçüm değil, trigliseritin kimyasal formülünden yapılan bir hesap. Ancak yağın nereye gittiği sorusunun cevabını açıkça veriyor: Yağ kasa gitmez, büyük kısmı nefesle, akciğerler yoluyla atılır.

Kilo verirken ne kadar kas kaybedilir?

Araştırmalar kilo kaybını genellikle iki parçaya ayırır: yağ kütlesi ve yağsız kütle. Yağsız kütle, vücuttaki yağ dışındaki her şeyi kapsar: kaslar, organlar, kemikler, su ve kaslarla karaciğerde depolanan glikojen, yani karbonhidrat deposu [4].

Pratikte neyin göstergesi?

Yağsız kütle, kas miktarınız hakkında fikir veren, ancak onu tek başına göstermeyen bir ölçüdür. Diyetin ilk günlerinde glikojen depoları hızla azalır ve glikojenle birlikte depolanan su da gider; bu düşüş de yağsız kütle kaybı olarak görünür [4]. Bu yüzden yağsız kütledeki her düşüş kas kaybı anlamına gelmez.

Verilen kilonun dörtte birinin yağsız kütleden, dörtte üçünün yağdan geldiği sık tekrarlanan bir kural. Bu kuralı inceleyen bir derleme, kuralın yalnızca kaba bir yaklaşım olduğu sonucuna varıyor: Verilen kilonun ne kadarının yağsız kütleden geldiği kişiden kişiye ve zamanla değişiyor [4].

Derlemeye göre bu oranı etkileyen başlıca etkenler şunlar: kalori alımının ne kadar düştüğü, diyetteki protein, karbonhidrat ve yağ oranları, cinsiyet, başlangıçtaki vücut yağı miktarı ve hareketsizlik ya da egzersiz. Derlemenin aktardığı çalışmalarda, başlangıçta vücut yağı az olanların verdiği kilonun daha büyük kısmı yağsız kütleden geldi. Diyetin ilk günlerinde de verilen kilodaki yağsız kütle oranı daha yüksekti; sonra düşüp daha sabit bir düzeye iniyordu.

Direnç antrenmanı ve protein alımı yağsız kütle kaybını azaltır mı?

Evet, araştırmalar bu yönde. Ancak direnç antrenmanının etkisini gösteren kanıt daha güçlü, proteininki daha sınırlı.

Direnç antrenmanı

2025’te yayımlanan bir meta-analiz 25 randomize kontrollü çalışmayı birleştiriyor. Bu çalışmalarda yalnızca diyetle kilo verenler, diyetle birlikte direnç antrenmanı yapanlarla karşılaştırıldı. Çalışmalara 18 ila 65 yaş arasında, fazla kilolu ya da obez toplam 1.608 kişi katıldı [5].

İki grubun verdiği kilo arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Fark, verilen kilonun yağdan mı yağsız kütleden mi geldiğindeydi: Direnç antrenmanı yapanlar daha fazla yağ ve daha az yağsız kütle kaybetti. Kas kuvvetleri de daha yüksek çıktı.

Araştırmacılar kanıtın kesinliğini GRADE ile de değerlendirdi. GRADE, bir bulgunun ne kadar güvenilir olduğunu derecelendiren uluslararası bir sistem. Bu değerlendirmeye göre kanıtın kesinliği yağ kaybı için yüksek, yağsız kütlenin korunması için orta, kuvvet için düşüktü. Yani yağ kaybındaki artış güvenilir bir bulgu. Yağsız kütlenin korunması büyük olasılıkla doğru, ancak yeni çalışmalar tahmini değiştirebilir. Kuvvetteki tahmin ise daha belirsiz.

Yağsız kütleyi koruyan etki yalnızca 5 aya kadar süren programlarda anlamlı çıktı; 6 ay ve daha uzun süren programlarda gruplar arasındaki fark anlamlı değildi. Yani uzun programlarda direnç antrenmanının yağsız kütleyi koruduğu gösterilemedi. Bu, etkinin olmadığı anlamına gelmiyor, ancak uzun süreli veri az. Araştırmacılar bunu kısmen uzun çalışmalardaki yüksek bırakma oranına bağlıyor: Bu çalışmalarda katılımcıların %25 ila %49’u çalışmayı yarıda bıraktı [5].

Programların çoğunda antrenmanlar bir eğitmenin denetiminde, çoğunlukla haftada 3 gün yapıldı. Her seans genellikle büyük kas gruplarını çalıştıran 8 ila 10 hareketten oluşuyordu [5].

Protein

Proteinle ilgili kanıt daha eski ve kapsamı daha dar. 2012’de yayımlanan bir meta-analiz, kalorisi aynı olacak şekilde planlanan, protein miktarı yüksek ve standart olan diyetleri karşılaştıran 24 çalışmayı birleştiriyor. Ortalama 12 hafta süren diyetlerde yüksek proteinli diyetle beslenenler yaklaşık 0,4 kilogram daha az yağsız kütle ve yaklaşık 0,9 kilogram daha fazla yağ kaybetti [6].

Fark küçük, ancak kaloriler aynı planlandığında da proteinin yağsız kütle kaybını azaltabileceğini düşündürüyor. Araştırmacılar, katılımcıların gerçekte aldığı kalorinin gruplar arasında biraz farklı olmuş olabileceğini de belirtiyor. Ne kadar protein almanız gerektiğini aşağıdaki pratik bölümde bulabilirsiniz.

Kalori açığının büyüklüğü

Kalori açığının ne kadar büyük olduğu da önemli görünüyor. Direnç antrenmanı yapanlardan kalori açığında olanları olmayanlarla karşılaştıran bir meta-analizde, kalori açığında olan grupta yağsız kütle kazanımı daha az çıktı. Kuvvet artışında ise iki grup arasında anlamlı bir fark bulunmadı [7].

Araştırmacıların hesabına göre günde yaklaşık 500 kilokalorilik bir açıkta, direnç antrenmanı yapanların yağsız kütlesi ortalamada ne artıyor ne azalıyordu. Açık bundan büyüdükçe, antrenmana rağmen yağsız kütle kaybı bekleniyordu. Araştırmacılar, kilo verirken kasını korumak isteyenlere günde 500 kilokaloriden büyük açıktan kaçınmalarını öneriyor. Bu sayı farklı çalışmaların karşılaştırılmasından çıkan bir tahmin, tek tek kişiler için kesin bir eşik değil.

Aynı anda yağ kaybı ve kas kazanımı mümkün mü?

Bazı koşullarda evet. Bu konuyu aynı anda kas kazanıp yağ kaybetmeyi anlatan yazımızda ayrıntılı ele aldık; burada yalnızca bir örnek vereceğiz.

Fazla kilolu 40 genç erkeğin 4 hafta boyunca kilolarını korumak için gereken kaloriden yaklaşık %40 az kalori aldığı bir çalışmada, katılımcılar haftada 6 gün, direnç antrenmanı ve yüksek yoğunluklu interval antrenmanı içeren yoğun bir program uyguladı. Günde kilogram başına 2,4 gram protein alanlar 1,2 kilogram yağsız kütle kazandı ve 4,8 kilogram yağ kaybetti. Kilogram başına 1,2 gram protein alanlarda ise yağsız kütle değişmedi, yağ kaybı 3,5 kilogramdı [8].

Bu küçük ve kısa bir çalışma. Katılımcılar düzenli direnç antrenmanı yapmayan genç erkeklerdi, antrenmanlar yoğundu ve bütün yemekler araştırmacılar tarafından sağlandı. İki grubun diyetinde yağ oranı da farklıydı, bu yüzden araştırmacılar farkın tamamını proteine bağlayamıyor. Bu koşullar sıradan bir diyet programından oldukça farklı.

Antrenmanı bırakınca kas yağa dönüşür mü?

Hayır. Antrenmanı bıraktığınızda kas lifleri zamanla küçülür. Aynı dönemde harcadığınızdan fazla kalori alırsanız yağ hücreleri büyür. Yetişkinlerde ise yağ hücresi sayısı büyük ölçüde sabit kalır; kilo alıp verirken asıl değişen, hücrelerin büyüklüğü [3]. İki değişim aynı anda olduğu için kas yağa dönüşmüş gibi görünebilir.

Kasların ne kadar hızlı küçüldüğüne dair veriler sınırlı. 65 yaş üstü kişilerde yapılmış 6 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde, 9 ila 24 hafta direnç antrenmanıyla büyüyen kaslar antrenman bırakıldıktan sonra küçüldü. 12 ila 24 haftalık aradan sonra küçülme istatistiksel olarak anlamlı değildi, 31 ila 52 haftalık aradan sonra anlamlıydı [9].

12 ila 24 haftalık aralarda sonucun anlamlı çıkmaması, bu sürede kas kaybı olmadığı anlamına gelmez. Veriler yalnızca küçülmenin daha uzun aralarda belirginleştiğini düşündürüyor.

Araştırmalar neyi göstermedi?

25 çalışmalık meta-analizde diyete direnç antrenmanı eklemek verilen kiloyu artırmadı; iki grubun verdiği kilo arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Aynı meta-analizde tansiyon, kolesterol, kan şekeri ve kondisyon açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Araştırmacılar bu sonuçların daha az çalışmaya dayandığını ve daha belirsiz olduğunu belirtiyor [5].

Yağsız kütleyi koruyan etki, 6 ay ve daha uzun süren programlarda anlamlı çıkmadı. Aynı anda kas kazanımını gösteren çalışmada da yüksek proteinli diyetle beslenenlerde kuvvet ve kondisyon daha fazla artmadı: Bu ölçümlerde gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmadı [8].

Kanıtlar ne kadar güçlü

Aşağıdaki tablo, her sonuç için bilimsel kanıtın düzeyini gösteriyor.

Tabloda yağın kasa dönüşmediğine dair bir satır yok. Bu bir etkinin kanıtı değil, hücre biyolojisinin bilinen bir sonucu; tabloya yalnızca araştırmalarda ölçülen sonuçlar giriyor. Antrenmana ara verme satırı yalnızca 65 yaş üstü kişilerde yapılmış 6 çalışmaya dayanıyor.

Pratikte ne anlama geliyor?

Yağ kasa dönüşmediğine göre, kilo verirken iki ayrı hedefiniz var: yağ kaybetmek ve kaslarınızı korumak. Araştırmalar ikisi için farklı araçlara işaret ediyor.

• Yağ kaybının genel yolu kalori açığı. Yağ kaybı için vücudun depoladığı yağı enerji için kullanması gerekir; bunun genel yolu harcadığınızdan az kalori almak. Hangi egzersizin ne kadar kalori harcattığını bu konuyu anlatan yazımızda bulabilirsiniz.
• Direnç antrenmanı ekleyin. Bu yazıdaki yollar arasında yağsız kütleyi korumak için kanıtı en güçlü olanı bu. Çalışmalardaki tipik program, haftada 3 gün, büyük kas gruplarını çalıştıran 8 ila 10 hareketti. Direnç antrenmanının kas kütlesine etkisini kardiyo ile ağırlık antrenmanını karşılaştıran yazımızda ayrıca ele aldık.
• Yeterli protein alın. Uluslararası Spor Beslenmesi Derneği’nin (ISSN) resmî görüş raporu, düzenli egzersiz yapan çoğu kişi için günde kilogram başına 1,4 ila 2,0 gram proteini yeterli buluyor. 70 kilogram olan biri için bu, günde 98 ila 140 gram protein demek. Rapora göre kalori açığında direnç antrenmanı yapıyorsanız bu aralığın üstünde miktarlar gerekebilir [10]. Kronik böbrek hastalığınız varsa bu aralık sizin için geçerli değil: Uluslararası böbrek hastalığı kılavuzu KDIGO, 3. ila 5. evre kronik böbrek hastalığı olan yetişkinlere günde kilogram başına 0,8 gram protein öneriyor [11]. Bu durumda protein miktarınızı hekiminizle belirleyin.
• Açığı ölçülü tutun. Bir meta-analizin modeline göre günde yaklaşık 500 kilokaloriden büyük açıklarda, direnç antrenmanına rağmen yağsız kütle kaybı bekleniyor [7].
• Yalnızca tartıya bakmayın. Direnç antrenmanı meta-analizinde iki grubun verdiği kilo arasında anlamlı bir fark bulunmadı; fark, kilonun yağdan mı yağsız kütleden mi geldiğindeydi. Tartı bu farkı göstermez. Vücut kompozisyonunu ölçen biyoelektrik empedans (BIA) cihazları bu farkı tahmin eder; ancak yemek, sıvı durumu, yakın zamanda yapılan egzersiz ve günün saati sonucu etkileyebildiği için bu cihazlar koşullar sabit tutulduğunda daha güvenilir kabul ediliyor. Profesyonel tipte bir cihazla yapılan bir çalışmada, ölçümler DXA adı verilen referans yöntemle genel olarak uyumluydu, ancak sistematik bir sapma gösterdi [12]. Ölçümü hep aynı koşullarda yapın; ev tipi cihazlar için aynı sonucun geçerli olup olmadığı bilinmiyor.
• Sürdürebileceğiniz bir program seçin. Uzun programlarda bırakma oranı yüksekti ve yağsız kütleyi koruyan etki bu programlarda anlamlı çıkmadı. Uzun süre devam edebileceğiniz bir program, kısa sürede bırakacağınız yoğun bir programdan daha değerli olabilir.

Bu veriler kimden geldi?

Direnç antrenmanı meta-analizindeki çalışmalar 18 ila 65 yaş arasında, fazla kilolu ya da obez yetişkinlerde yapıldı. 25 çalışmanın 15’ine yalnızca kadınlar katıldı ve antrenmanların çoğu bir eğitmenin denetiminde, özel tesislerde yapıldı [5]. Evde ve denetimsiz yapılan programların aynı sonucu verip vermediği bu verilerden bilinmiyor.

Aynı anda kas kazanımını gösteren çalışma, düzenli direnç antrenmanı yapmayan, fazla kilolu genç erkeklerde yapıldı [8]. Antrenmana ara vermeyle ilgili veriler 65 yaş üstü kişilerden geliyor [9]. Kilo verirken yağsız kütle oranını inceleyen derlemedeki verilerin çoğu, diyetle kilo veren fazla kilolu ve obez kişilerden [4]. BIA çalışması ise sağlıklı ve fiziksel olarak aktif askerlerde yapıldı [12].

Yaygın yanlışlar

“Antrenman yaparsanız yağ kasa dönüşür.”

Yağ ile kas farklı hücrelerden oluşur. Antrenmanla kas lifleri kalınlaşır, kalori açığında yağ hücreleri küçülür; ikisi aynı anda olabilir, ancak biri diğerine dönüşmez [2].

“Antrenmanı bırakırsanız kas yağa dönüşür.”

Kaslar kullanılmadıkça küçülür, harcadığınızdan fazla kalori alırsanız yağ hücreleri büyür. Bu iki ayrı değişimin aynı anda olması, dönüşüm gibi görünür [9].

“Yağ yakılınca enerjiye dönüşüp yok olur.”

Yağ parçalanırken enerji açığa çıkar, ancak yağ yok olmaz: Yağı oluşturan atomlar karbondioksit ve suya katılır. Kaybedilen yağın yaklaşık %84’ü nefesle atılır [1].

“Kilo verince yağ hücreleri yok olur.”

Yetişkinlerde yağ hücresi sayısı belirgin kilo kaybından sonra bile değişmedi; hücreler yok olmadı, küçüldü [3].

“Tartıda düşen her kilo yağdır.”

Verilen kilonun bir kısmı yağsız kütleden gelir. Bu oran kalori açığına, başlangıçtaki vücut yağı miktarına ve egzersize göre değişir [4].

Sık sorulanlar

Kilo vermeye başlayınca tartı neden ilk günlerde hızlı düşer?

Diyetin ilk günlerinde glikojen depoları hızla azalır ve glikojenle birlikte depolanan su da vücuttan çıkar. Halk arasında buna “ödem atmak” deniyor; ancak glikojenle depolanan su tıbbi anlamda ödem değil. Bu yüzden ilk günlerde düşen kilonun önemli bir kısmı yağ değil, glikojen ve su; kilo kaybı daha sonra yavaşlar [4].

Kilo verirken kas kaybetmemek için ne kadar protein almalıyım?

ISSN’in resmî görüş raporu, düzenli egzersiz yapan çoğu kişi için günde kilogram başına 1,4 ila 2,0 gramı yeterli buluyor; kalori açığında direnç antrenmanı yapanlarda daha yükseği gerekebilir [10]. İhtiyaç, antrenman durumunuza ve kalori açığınızın büyüklüğüne göre değişir. Kronik böbrek hastalığınız varsa protein miktarınızı hekiminizle belirleyin [11]. Yüksek proteinli diyetler, aynı kalorili standart diyetlere göre yağsız kütle kaybını biraz azalttı [6].

Direnç antrenmanı yapmadan kilo verirsem kas kaybeder miyim?

Büyük olasılıkla evet. Derlemenin aktardığı çalışmalarda, 10 ila 14 kilogram veren ve yalnızca diyet yapan kişiler yaklaşık 1 ila 2 kilogram iskelet kası kaybetti; egzersiz ekleyen gruplarda bu kayıp yarıya ya da daha azına indi [4]. Diyete direnç antrenmanı ekleyenlerin verdiği kilo, yalnızca diyet yapanlarınkinden anlamlı biçimde farklı çıkmadı, ancak daha az yağsız kütle ve daha fazla yağ kaybettiler [5].

Sonuç

Yağ kasa, kas da yağa dönüşmez; ikisi farklı hücrelerden oluşur ve yağın büyük kısmı nefesle karbondioksit olarak vücuttan çıkar. Verilen kilonun bir kısmı yağsız kütleden gelir ve bu oran kişiden kişiye değişir. Diyete direnç antrenmanı eklemek verilen kilo miktarını artırmasa da yağ kaybını artırıyor ve yağsız kütle kaybını azaltıyor; bu koruyucu etki 5 aya kadar süren programlarda anlamlı çıktı. 6 ay ve daha uzun programlarda ise etki gösterilemedi; bu konuda veri az ve katılımcıların önemli bir kısmı programı yarıda bıraktı. Yeterli protein ve ölçülü bir kalori açığı da yağsız kütleyi korumaya katkı sağlayabilir, ancak bunlar için kanıt daha sınırlı.

Kaynaklar · 12 çalışma

1. Meerman R, Brown AJ. When somebody loses weight, where does the fat go? BMJ. 2014;349:g7257. PubMed
2. Jorgenson KW, Phillips SM, Hornberger TA. Identifying the structural adaptations that drive the mechanical load-induced growth of skeletal muscle: a scoping review. Cells. 2020;9(7):1658. PubMed
3. Spalding KL, Arner E, Westermark PO, et al. Dynamics of fat cell turnover in humans. Nature. 2008;453(7196):783-787. PubMed
4. Heymsfield SB, Gonzalez MC, Shen W, Redman L, Thomas D. Weight loss composition is one-fourth fat-free mass: a critical review and critique of this widely cited rule. Obes Rev. 2014;15(4):310-321. PubMed
5. Binmahfoz A, Dighriri A, Gray C, Gray SR. Effect of resistance exercise on body composition, muscle strength and cardiometabolic health during dietary weight loss in people living with overweight or obesity: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open Sport Exerc Med. 2025;11(3):e002363. PubMed
6. Wycherley TP, Moran LJ, Clifton PM, Noakes M, Brinkworth GD. Effects of energy-restricted high-protein, low-fat compared with standard-protein, low-fat diets: a meta-analysis of randomized controlled trials. Am J Clin Nutr. 2012;96(6):1281-1298. PubMed
7. Murphy C, Koehler K. Energy deficiency impairs resistance training gains in lean mass but not strength: a meta-analysis and meta-regression. Scand J Med Sci Sports. 2022;32(1):125-137. PubMed
8. Longland TM, Oikawa SY, Mitchell CJ, Devries MC, Phillips SM. Higher compared with lower dietary protein during an energy deficit combined with intense exercise promotes greater lean mass gain and fat mass loss: a randomized trial. Am J Clin Nutr. 2016;103(3):738-746. PubMed
9. Grgic J. Use it or lose it? A meta-analysis on the effects of resistance training cessation (detraining) on muscle size in older adults. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(21):14048. DOI
10. Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI, et al. International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:20. PubMed
11. Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117-S314. PubMed
12. Potter AW, Ward LC, Chapman CL, Tharion WJ, Friedl KE. Real-world assessment of multi-frequency bioelectrical impedance analysis (MFBIA) for measuring body composition in healthy physically active populations. Eur J Clin Nutr. 2025. PubMed